Thực hành các phép tu từ phép điệp và phép đối lớp 10

     
*

*

Soạn bài: Thực hành những phép tu trường đoản cú - phép điệp và phép đối (chi tiết)

I. Rèn luyện về phép điệp (điệp ngữ)

Câu 1 (trang 124-125 SGK Ngữ Văn 10 tập 2)

a. Ngữ liệu (1):

- “Nụ trung bình xuân” được lặp đi tái diễn một biện pháp trọn vẹn. Nếu thay thế bằng “hoa trung bình xuân”, “hoa cây này”,… thì người tiếp nhận sẽ không còn liên tưởng cho hình ảnh của thiếu nữ chưa ông chồng nữa.

Bạn đang xem: Thực hành các phép tu từ phép điệp và phép đối lớp 10

+ Hình ảnh thay đổi: kể đến hoa hay chỉ hình ảnh người phụ nữ, nụ hoa chỉ thiếu nữ e ấp đã ở độ tuổi trăng tròn rất đẹp nhất. Nếu thay thế “nụ” thành “hoa” thì hình ảnh của cô gái trong mắt con trai trai sẽ cố đổi, nó không thể sự tưởng ngàng, nhớ tiếc nuối, hụt hẫng, rưng rưng khi quý ông trai dìm ra cô nàng đã đi lấy ông chồng (nụ trung bình xuân nở thành hoa: người con gái đã gồm chồng)

+ nhạc điệu cũng ráng đổi: “nụ”: thanh trắc, “hoa”: thanh bằng, biến đổi thanh điệu cũng dẫn đến thay đổi nhạc điệu câu thơ, khiến cho câu thơ không tồn tại độ mượt mà, không tồn tại tính nhạc.

- thuộc ngữ liệu (1), “chim vào lồng”, “cá mắc câu” cũng rất được lặp lại. Sở dĩ lặp lại để nhấn mạnh vào tình cảnh thất vọng của cô gái, vùng vẫy mong thoát ra khỏi cuộc sống thường ngày hôn nhân bị áp đặt nhưng k quá qua được lễ giáo phong con kiến xưa kia, cần chịu cảnh “chim lồng, cá chậu” - > tái diễn để tập trung nhấn mạnh hơn bi kịch hôn nhân của thiếu phụ ngày xưa. Bí quyết lặp này không giống với cách lặp của trường đoản cú “nụ khoảng xuân” trong nhị câu trên, “nụ trung bình xuân” được lặp lại theo hướng trở nên tân tiến thêm ý, còn lặp “chim vào lồng”, “cá mắc câu” để nhấn mạnh vấn đề thêm thực trạng của cô gái là ko thể biến đổi được.

b. Trong số câu ngơi nghỉ ngữ liệu 2, vấn đề lặp từ chưa phải là phép điệp tu từ. Việc lặp tự ở số đông câu đó chỉ có tính năng nhấn bạo gan hơn ý mà tác giả muốn nói, nó không có tác dụng gợi hình ảnh và không có giá trị biểu cảm.

c. Định nghĩa phép điệp:

Phép điệp là biện pháp tu từ tái diễn một yếu ớt tố mô tả (có thể lặp vần, âm, thanh, nhịp, từ, cụm từ câu) nhằm mục tiêu nhấn mạnh, miêu tả cảm xúc với ý nghĩa, làm tăng năng lực gợi mẫu nghệ thuật. Phép điệp chế tạo sự nhịp nhàng, bằng phẳng và hài hòa.

Câu 2 (trang 125 SGK Ngữ Văn 10 tập 2) Bài tập ở nhà

a. Tra cứu 3 ví dụ gồm điệp từ, điệp câu nhưng không tồn tại giá trị tu từ:

- “Thế là Mtao Mxây phải đi ra. Bà nhỏ xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn nhóng nhánh như loại cầu vồng. Trông hắn dữ tợn như một vị thần.” (Chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi Tây Nguyên)

- “Trong muôn vàn loài hoa mà thiên nhiên đã tạo nên trên trần gian này, hiếm có loài hoa nào cơ mà sự đánh giá về nó lại được thống nhất như là hoa lan” (theo Lê Hoàng, Hoa lan Việt Nam, tập san KCT – trí thức là mức độ mạnh, số 5

- Nuôi tằm là 1 trong những nghề căn bạn dạng của nước ta. Các nơi có kho bãi trồng dâu thì nuôi tằm nhiều hơn nữa các nơi khác. (Ngữ văn 10, tập 2, trang 52)

b. Ví dụ như về phép điệp giữa những bài văn đã học:

- “Ngày mười tám trận bỏ ra Lăng, Liễu Thăng thất thế,

Ngày hai mươi, trận Mã An, Liễu Thăng cụt đầu,

Ngày hăm lăm, bá tước đoạt Lương Minh bại trận tử vong

Ngày hăm tám, thượng thư Lí Khánh thuộc kế từ vẫn”

(Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi)

- “Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu

Người bi hùng cảnh bao gồm vui đâu bao giờ” (Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- ”Quảy gánh qua đồng ruộng,

Người đẹp nhất anh yêu cất bước theo chồng.

Xem thêm: Cách Làm Gạo Lứt Rang Rong Biển Ăn Liền, Gạo Lứt Rang Rong Biển Hàng Đẹp, Uy Tín Đảm Bảo

Vừa đi vừa ngoảnh lại,

Vừa đi vừa ngoái trông,

Chân cách xa lòng càng đau nhớ.

Em cho tới rừng ớt ngắt lá ớt ngồi chờ,

Tới rừng cà ngắt lá cà ngồi đợi,

Tới rừng lá ngón ngóng trông…” (Lời tiễn dặn – Truyện thơ dân tộc bản địa Thái)

c. Trong tối đông giá buốt buốt, con nhỏ nhắn nằm co ro bên dưới gầm cầu, body run xấu bật. Trước đây nó cũng từng sinh sống dưới mái nhà có khá đầy đủ tình dịu dàng của cha và mẹ. Nhưng sau khoản thời gian mẹ qua đời, tía lấy vk hai rồi đi xuất khẩu lao động. Bà bầu kế sinh hoạt nhà luôn luôn đối xử tàn ác với nó. Một lần chị em kế vu đến nó đánh cắp dây chuyền vàng. Bà đang đánh cùng đuổi nó thoát ra khỏi nhà. Ban ngày nó đi xin ăn, tối về ngủ ở dòng gầm cầu nhỏ dại này. Cả ngày lúc này nó lang thang trên tuyến đường rét mướt, không người nào cho nó đồ vật gì, lại còn bị đàn đầu gấu tiến công đuổi một trận. Nó ở đó co quắc, dần dần lịm đi. Trong cơm mê man sốt, Nó thấy hình hình ảnh mẹ hiển thị với song mắt thánh thiện nhìn nó rồi con quay mặt cách đi. Nó nỗ lực lao đuổi theo người mẹ giọng thất thanh: “Mẹ ơi! mẹ ơi! người mẹ ơi… cho con theo với, cho bé theo với…”

II. Rèn luyện về phép đối

Câu 1 (trang 125-126 SGK Ngữ Văn 10 tập 2) 

a) Ở ngữ liệu (1) với (2), cách sắp xếp từ ngữ có nét đặc biệt, sự phân phân thành 2 vế câu cân đối được kết nối lại nhờ phương án đối:

- Ngữ liệu (1): đối xứng thân 2 vế câu: chim/người, tổ/tông, đói/rách, sạch /thơm, người /nhà, trí/nền, nên nên/phải vững

- Ngữ liệu (2): đối xứng giữa câu cùng với câu: tiên/hậu, học/hành, lễ/văn, diệt trò/trừ thói, tham nhũng/cửa quyền

⇒ những từ đối xứng từ, câu đối xứng câu, danh từ bỏ với danh từ, tính từ với tính từ, cồn từ với hễ từ, đối xứng sống vị trí, ngơi nghỉ thanh điệu, sống ngữ nghĩa... Cách đối xứng làm nổi bật lên câu chữ muốn nói đến và hỗ trợ cho giọng văn trở buộc phải nhịp nhàng, uyển đưa hơn.

b) trong ngữ liệu (3) cùng (4) cách đối khác nhau:

- Ngữ liệu (3): đối từ loại trong 1 vế câu (vế/vế, các từ/cụm từ, từ/từ): khuôn trăng đầy đặn/nét ngài nở nang, khuân trăng/nét ngài, đầy đặn/nở nang, mây thất bại nước tóc/tuyết nhường màu da, mây/tuyết, thua/nhường, mây thua/tuyết nhường, nước tóc/màu da, hoa cười/ngọc thốt, hoa/ngọc, cười/thốt

- Ngữ liệu (4): đối ý giữa chiếc trên với cái dưới: Rắp mượn điền viên vui tuế nguyệt/Trót lấy thân cố kỉnh hẹn tang bồng

c) một số ví dụ về phép đối:

- “Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn

Vùi con đỏ xuống bên dưới hầm tai vạ”

“Tuấn kiệt như sao buổi sớm

Nhân tài như lá mùa thu” (Đại cáo bình Ngô – Nguyễn Trãi)

- “Biết bao bướm lả ong lơi,

Cuộc say đầy mon trận cười cợt suốt đêm”

“Mai cốt cách tuyết tinh thần,

Mỗi tín đồ một vẻ mười phân vẹn mười” (Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- “Trăm thân này phơi không tính nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa”

(Hịch tướng tá sỹ - trằn Hưng Đạo)

- “Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác mặt sông chợ mấy nhà

Nhớ nước nhức lòng nhỏ cuốc cuốc

Thương bên mỏi miệng chiếc gia gia” (Qua đèo ngang – Bà thị xã Thanh Quan)

- “Bán đồng đội xa, sở hữu láng giềng gần”

“Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà”

“Ăn kĩ no lâu, cày sâu xuất sắc lúa”

“Gần mực thì đen, sát đèn thì rạng” (Tục ngữ)

d) Định nghĩa phép đối:

Phép đối là cách sắp xếp từ ngữ, cụm từ, câu ở hầu như vị trí tương xứng nhau để tạo công dụng diễn đạt: nhấn mạnh vấn đề về ý, gợi hình hình ảnh sinh động, tạo nên nhịp điệu đến lời nói, gợi sự liên tưởng, miêu tả cảm xúc tư tưởng… nhằm diễn tả một nội dung, ý nghĩa sâu sắc nào đó một cách hoàn hảo và hoài hòa.

- bao gồm 2 nhiều loại đối:

+ tè đối: các yếu tố đối xuất hiện trong 1 câu, 1 dòng.

+ ngôi trường đối: đối giữa mẫu trên và loại dưới, đoạn trên và đoạn dưới

Câu 2 (trang 126 SGK Ngữ Văn 10 tập 2)

a) Phép đối trong tục ngữ bao gồm tác dụng: ngoại trừ việc nhấn mạnh vấn đề ý, sản xuất sự hài hòa và hợp lý về âm nhạc và gợi sự phong phú về ý nghĩa (tương đồng hoặc tương phản), phép đối vào tục ngữ còn giúp người nghe dễ nhớ, dễ thuộc. Người ta không thể cố kỉnh được đa số từ trong các số ấy vì tục ngữ sẽ lựa chọn đông đảo từ ngữ cô đọng, ngắn gọn xúc tích nhất.

Xem thêm: Chuẩn 100 Câu Nói Hay Về Người Lùn " Đáng Yêu, Stt Hay Về Con Gái Chân Ngắn Nấm Lùn Đáng Yêu

b) Phép đối thường dựa vào các biện pháp đi kèm: tỉnh giấc lược, rút ngắn từ ngữ, biện pháp gieo vần, nhịp, phép điệp từ ngữ,…

c) châm ngôn ngắn mà bao gồm được diện rộng, fan không học mà cũng nhớ, không vậy ý giữ giàng mà vẫn được lưu lại truyền bởi tục ngữ là những kinh nghiệm tay nghề được rút ra từ chủ yếu đời sống cấp dưỡng và đời sống ý thức của nhân dân, vì vậy nó rất gần gũi và thân thuộc. Châm ngôn lại khôn cùng ngắn gọn với xúc tích, hợp lý về âm thanh, đa dạng chủng loại về chân thành và ý nghĩa nên rất đơn giản nhớ, dễ dàng thuộc.